. Nguyễn Hữu Nghĩa
1) Nếu cả Mỹ và Ba Tư (Iran) cùng phong tỏa và kiểm soát eo biển Hormuz, chiến tranh sẽ kết thúc thế nào và mất bao lâu mới kết thúc?
Câu trả lời ngắn, là không ai có thể biết chắc, nhưng nếu Hormuz thật sự bị tê liệt vì Mỹ và Ba Tư, thì chiến tranh sẽ đi theo một trong 3 hướng:
– leo thang ngắn hạn rồi bị ép ngừng
– đánh qua lại vài tuần đến vài tháng rồi xuống thang
– biến thành xung đột kéo dài kiểu chiến tranh ủy nhiệm .
Mỹ không chiếm được Ba Tư, mà Ba Tư cũng không thể thắng Mỹ, mà là:
– sau một giai đoạn đòn qua đòn lại,
– giá dầu tăng quá cao
– thị trường toàn cầu hoảng loạn,
– các nước lớn ép hai bên xuống thang và mở lại Hormuz.
2) Nếu Hormuz bị cả hai bên phong tỏa thật sự, điều gì xảy ra ngay?
Tác động tức thời
– giá dầu tăng mạnh
– bảo hiểm tàu biển tăng vọt
– tàu chở dầu dồn ứ
– thị trường tài chính dao động
– áp lực lạm phát toàn cầu tăng.
Hormuz là:
– tuyến sống còn của dầu khí Trung Đông
– nếu nghẽn lâu, không chỉ Ba Tư hay Mỹ chịu áp lực
– mà:
. châu Á
. châu Âu
. thị trường toàn cầu đều bị ảnh hưởng
Vì vậy, chiến tranh kiểu này thường bị áp lực quốc tế rất mạnh buộc phải kết thúc sớm hơn các cuộc chiến thông thường.
Chiến tranh có thể kết thúc theo cách nào?
Kịch bản A: Đánh mạnh ngắn hạn rồi ngừng bắn
Khả năng:
– cao nhất
• Mỹ không kích, Hải quân áp lực
• Ba Tư đáp trả bằng drone, tên lửa, xuồng không người lái, lực lượng ủy nhiệm
• Hormuz bị gián đoạn, sau đó:
– Oman, Qatar, Pakistan, hoặc nước trung gian khác lại vào cuộc, và lại “đàm phán” kiểu ông nói gà bà nói vịt
– hai bên cùng tuyên bố “chiến thắng”
– ngừng bắn mong manh lại xuất hiện.
Thời gian xảy ra:
• vài ngày đến vài tuần
• có thể kéo thành 1–2 tháng nếu đòn trả đũa nối tiếp nhau.
Kịch bản B: Chiến tranh cục bộ (không toàn diện nhưng kéo dài)
• không có đổ bộ chiếm đất lớn
• nhưng có:
. không kích
. tập kích bằng hoả tiễn
. chiến tranh trên biển
. chiến tranh trên Internet
. lực lượng ủy nhiệm ở Iraq, Syria, Lebanon, Yemen tiếp tục
Kết quả:
• không bên nào “thắng dứt điểm”
• nhưng khu vực bị kéo vào trạng thái bất ổn lâu dài.
Thời gian:
• vài tháng đến hơn 1 năm
• với cường độ lúc nóng, lúc nguội
Kịch bản C: Chiến tranh lớn, rất khó kiểm soát
Khả năng: thấp hơn nhưng nguy hiểm
Điều này chỉ xảy ra nếu:
• Mỹ đánh quá sâu vào hạ tầng hoặc chế độ Ba Tư
• Ba Tư đánh gây thương vong lớn cho lực lượng Mỹ
• Do Thái (Israel), Hezbollah, Iraq, Yemen cùng mở nhiều mặt trận
Khi đó:
• chiến tranh lan rộng khu vực
• Hormuz không chỉ tắc vài ngày mà thành khủng hoảng dài hạn
• giá dầu có thể bùng nổ khủng khiếp (hơn $200/thùng)
Thời gian:
• nhiều tháng đến nhiều năm
• nhưng đây là kịch bản mà hầu hết các bên đều sợ và muốn tránh.
3) Cuộc chiến này sẽ kéo dài bao lâu?
Khả năng thực tế nhất:
Nếu chỉ xét Mỹ–Ba Tư quanh Hormuz:
• đợt nóng đầu tiên: 3–14 ngày
• leo thang + trả đũa: 2–8 tuần
• nếu chưa dập được: 2–6 tháng.
Nếu có thêm các mặt trận khác:
• Li Băng (Lebanon)
• Iraq
• Syria
• Yemen
• Do Thái (Israel) bị kéo sâu hơn
thì chiến tranh có thể thành xung đột khu vực kéo dài nhiều tháng hoặc hơn 1 năm.
4) Chiến tranh này khó kết thúc bằng “chiến thắng tuyệt đối” vì sao?
Mỹ khó muốn:
• chiếm Ba Tư
• thay đổi chế độ bằng chiến tranh bộ binh lớn
• sa lầy thêm một cuộc chiến Trung Đông.
Ba Tư cũng khó muốn:
• chiến tranh tổng lực với Mỹ
• vì sẽ chịu tổn thất rất nặng về:
– kinh tế
– hạ tầng
– quân sự.
Nên kết cục thực tế nhất thường là:
• hai bên đánh để tạo đòn răn đe
• rồi đàm phán qua trung gian
• rồi ai cũng tuyên bố mình thắng.
5) Ai sẽ ép cuộc chiến phải kết thúc?
Các lực lượng gây áp lực mạnh nhất thường là:
• thị trường dầu khí
• các nước nhập cảng dầu lớn như Trung Cộng, Ấn Độ, Nhật, Hàn
• các nước Á-rập vùng Vịnh
• châu Âu
• các kênh trung gian như:
– Oman
– Qatar
– Hồi quốc (Pakistan)
– Thổ Nhĩ Kỳ (tùy lúc).
Vì sao?
Vì nếu Hormuz nghẽn lâu:
• cả thế giới phải trả giá
• không ai muốn để cuộc chiến đó đi quá xa.
6) Kết luận thực tế nhất
Nếu Mỹ và Ba Tư cùng làm Hormuz tê liệt:
• cuộc chiến không dễ kéo thành thế chiến
• nhưng có thể thành khủng hoảng khu vực rất nghiêm trọng
• và nhiều khả năng sẽ kết thúc bằng:
– ngừng bắn không trọn vẹn
– thỏa thuận ngầm
– mở lại hàng hải từng phần
– căng thẳng còn âm ỉ.
Kết luận: Chiến tranh sẽ không kết thúc bằng “thắng thua tuyệt đối”, mà bằng một thỏa hiệp cưỡng bức sau khi cả khu vực và thị trường toàn cầu chịu đủ thiệt hại để phải vùng vẫy làm áp lực.
