. Mai Liêm

Đối phó với COVID-19 của các quốc gia trên thế giới

Hàng ngày tôi vẫn xem trang website Worldometer để biết tình hình chống dịch trên thế giới như thế nào. Trang web phi chính trị này tổng hợp và lấy nguồn từ chính phủ các nước trên thế giới, được American Library Association đánh giá là một trong những trang web tham khảo miễn phí tốt nhất thế giới. Nó được nhiều chính phủ, và John Hopkins CSSE, Financial Times, The New York Times, Business Insider,.. sử dụng. Có một phần riêng về coronavirus.

Ta có thể rút ra vài nhận xét từ dữ liệu của trang web này:

1) Tử suất

– Với quốc gia không vỡ trận, tử suất (#người chết/#số cases nhiễm) không dưới 2%, kể cả những nước có y tế công cộng tốt như Nam Hàn, Đức. Tử suất trung bình khoảng 3%->4%. Hầu hết những người bị nhiễm (từ 80% -> 85%) sẽ tự khỏi. Còn những người phải vào bệnh viện, khoảng 40% đến 50% phải vào ICU (chăm sóc đặc biệt). Với những người phải vào ICU, nếu có máy thở (ventilators) đầy đủ cho mọi người thì từ 30% đến 40% sẽ chết, còn không có máy thở thì có lẽ 100% (hay > 80%?) sẽ chết.

– Với quốc gia có lẽ đã vỡ trận (Ý, Spain, Pháp, Anh), tử suất trên 10%. Có nhiều yếu tố: thiếu nhân viên y tế, bệnh quá nặng, không đủ thuốc men…

2) Thử nghiệm (testing):

Tất cả những quốc gia vỡ trận thì hoặc là thử nghiệm trên đầu người thấp hoặc là thử nghiệm nhưng tỷ số (# dương tính / # thử nghiệm) quá cao, nói nôm na là thử đâu trúng đó. Thí dụ Nam Hàn (đối phó tốt) tỉ số này là 2.08%, còn Spain (44%), Ý (17%) Anh (21%) Pháp (35%). Với Mỹ là 19% cho cả nước Mỹ, nhưng với vài tiểu bang như New York (41%), New Jersey (51%), Michigan (31), Georgia (26%). Tôi lượng định Mỹ có thể phải thử nghiệm ít nhất là 7 triệu, thậm chí 10 triệu hay hơn. Các tiểu bang CA (12%) TX (11%) Washington (10%) tương đối thử nghiệm nhiều. Những bài học từ CA và WA có lẽ các tiểu bang khác nên chủ ý xem có thể áp dụng được không. Riêng NY và NJ thì cần hỗ trợ đặc biệt từ liên bang và các tiểu bang khác.

3) Giảm thiểu tử vong:

Cách đối phó giảm thiểu tử vong với nạn dịch, hữu hiệu nhất cho đến nay là các biện pháp cách ly (isolation), giãn cách xã hội (social distancing), đóng cửa (lockdown). Đơn giản là khi tử suất không thay đổi được (2%->4% hay tệ hơn) thì số người chết chỉ giảm khi số trường hợp lây nhiễm bệnh giảm.

TT Trump trong khi vẽ một bức tranh màu hồng là nước Mỹ có thể không cần cách ly, đóng cửa, tiếp tục như cũ, đã đề cập đến chloroquine có thể như một thần dược (game changer), được FDA chuẩn y như thuốc chữa COVID-19, nhưng ngay sau đó bác sĩ Fauci phải đính chính là không phải như vậy. Lập tức những người yêu Trump nồng nhiệt cũng xem đó là thần được, kể cả share lại bài của Nguyen Thuy Trang (sẽ nói về nhân vật này sau) bảo là New York đã được cung cấp đủ số thuốc này và sẽ không còn ai chết vì COVID-19 từ trung tuần tháng 4 nữa!

Sự thật là không có thuốc nào cho tới nay là thần dược. Chloroquine có thể dùng như một biện pháp cuối cùng (last resort), tỉ lệ chữa khỏi bệnh có thể là 1% (như xuyên tâm liên?). Nếu nó chữa được hơn 10% thì đã được giới y khoa lên tiếng đón chào. Ngay cả chữa được 50% cũng không thay thế cho các biện pháp cách ly, lockdown. Đơn giản nếu không cách ly thì số cases lây nhiễm bệnh có thế tăng năm chục lần hay trăm lần thì có giảm được tử suất 50% cũng khiến số ngươi tăng khủng khiếp, 25 lần hay 50 lần.

Một vài cách chữa khác như dùng huyết tương của người đã lây nhiễm cũng đang được nghiên cứu, nhưng tôi tin là không thay đổi được gì trong ít ra là 2 tháng tới. Yếu tố di truyền của các sắc dân, hậu quả các thuốc chủng cũ đã tiêm có ảnh hưởng gì không cũng trong vòng nghiên cứu.

Nói tóm lại, trong vòng 2 tháng nữa (và hơn), với Mỹ, Canada và Tây Âu sẽ chỉ là cách ly (isolation), giãn cách xã hội (social distancing), đóng cửa (lockdown). Sau đó có thể mở từng phần nhưng phải ngừa cơn dịch tái phát. Chỉ khi nào có thuốc chủng (vaccine) thì mới như cũ, về sinh hoạt hàng ngày. Còn những mặt khác thì chắc chắn thế giới không còn như cũ.

Liêm
(02/2020)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here