Đình Chính Vài Thông Tin Sai Lạc về Vũ Hoàng Chương
. Mặc Lý
Nhân dịp Uỷ Ban Giải Thưởng Nobel công bố hồ sơ cũ quá thời hạn bảo mật 50 năm, nhiều người mới biết là một người Việt Nam, thi sĩ Vũ Hoàng Chương từng được đề cử cho giải thưởng về văn chương nổi tiếng này, năm 1972.
Mạng xã hội lẫn báo chí trong nước đều đăng tin này, nhưng có vài điểm sai lạc.
Điểm sai lạc thứ nhất về người đề cử Vũ Hoàng Chương.
Nhiều nguồn tin trong nước lẫn mạng xã hội đều viết đúng người giới thiệu là linh mục Thanh Lãng, nhưng lại cho là linh mục Thanh Lãng là người giới thiệu Vũ Hoàng Chương, Chủ Tịch Trung Tâm Văn Bút (P.E.N. hay PEN) Việt Nam lúc đó.
Điều này không đúng.
Vũ Hoàng Chương có bao giờ làm Chủ Tịch Trung Tâm Văn Bút không? Trung Tâm Văn Bút Việt Nam (trước đó là hội Bút Việt) có chủ tịch đầu tiên là Đỗ Đức Thu, sau đó là Nhất Linh, rồi linh mục Thanh Lãng. Nhưng có tài liệu đáng tin hơn, từ người sinh hoạt lâu năm với Trung Tâm là nhà văn Nhật Tiến, cho rằng chủ tịch là Đỗ Đức Thu, rồi Nhất Linh, kế đến là Vũ Hoàng Chương, và sau cùng là linh mục Thanh Lãng.
Năm 1972, ai là chủ tịch Văn Bút? Nhật Tiến cũng viết đầu thập niên 1970s, Trung Tâm Văn Bút có trụ sở mới 107 Đoàn Thị Điểm, một biệt thự rộng rãi có chỗ đậu cho trên 10 xe hơi là “nhờ sự vận động tài trợ do Chủ tịch Thanh Lãng” (sic).
Tìm hiểu thêm về tiêu chuẩn, vị thế của người đề cử Giải Nobel Văn Chương, ta thấy 4 loại:
- Thành viên Hàn Lâm Viện Thuỵ Điển và các Hàn Lâm Viện tương tự
- Giáo sư đại học về ngữ học hay văn chương
- Người lãnh giải Nobel Văn Chương những năm trước
- Chủ tịch các tổ chức mà thành viên là các tác giả (thí dụ PEN)
Tiêu chuẩn b) khá rộng rãi, có thể có những tiêu chuẩn phụ nữa như nổi tiếng trong nước và có giao thiệp quốc tế. Dễ dàng được chấp nhận đề cử với Uỷ ban nhất là d) các tổ chức như PEN hay a), b)
Trong tài liệu của Uỷ Ban Giải Nobel, có ghi “99. Vu Hoang Chuong, Forslag av Thang Lang, ordf. i vietnamesiska P.E.N-klubben, Saigon (tạm dịch 99. Vu Hoang Chuong, được giới thiệu bởi Thanh Lang, chủ tịch P.E.N. Viet Nam, Saigon
Cũng trong tài liệu này, năm 1972 có 27 người được đề cử lần đầu, trong đó có 7 đề cử từ các Chủ Tịch Trung tâm Văn Bút. Nếu hiểu người được đề cử là Chủ Tịch Trung Tâm Văn Bút thì các văn thi sĩ cũng cố tranh nhau làm …Chủ Tịch. Tôi chỉ đùa thôi.
Vậy người giới thiệu thi sĩ Vũ Hoàng Chương là linh mục Thanh Lãng, mới là Chủ Tịch Trung Tâm Văn Bút (PEN) Việt Nam trong năm 1972.
Điểm thứ hai, quan trọng hơn, là thơ của Vũ Hoàng Chương bị gán ghép sai lạc.
Tôi đọc một bài viết trên mạng xã hội của một nhà văn Việt Nam có tiếng (xin miễn nêu tên). Ông này người Bắc, bảo đại khái là ông không mê nổi thơ sắt máu của Vũ Hoàng Chương
Lá phiếu trưng cầu, một hiển linh
Đốt lò hương, gửi mộng bình sinh
Từ nay trăm họ câu an lạc
Đàn khúc đầm Dao, rượu chén Quỳnh!
Có một ngày trở lại cố đô
Lưỡi lê no máu rửa Tây Hồ
Trên tầng Chí Sĩ bàn tay vẫy
Đại định Thăng Long, một bóng cờ”.
Rất nhanh, giáo sư Nguyễn văn Tuấn (Úc), ngoài những điểm phản biện khác, đã chỉ ra bài thơ nguyên thuỷ là
Từ đây
Nhựa ứ mình cây chợt réo sôi
Ran ran một gốc hướng muôn chồi
Tin thơ đã báo mùa Dân Chủ
Vận nước quyền dân phải sóng đôi
Triều Đế triều Vương đã rụng dần
Khí thiêng Hồng Lạc nẩy triều Dân
Xôn xao từng búp vươn từng nhánh
Điềm Tự Do về, lá hiện thân
Ý nõn nà thơm giấc mộng đời
Trăm ngàn vạn triệu cánh lên khơi
Phải chăng cánh lá từ muôn nẻo
Họp ý toàn dân kết ý Trời?
Lá phiếu Trưng-cầu một hiển linh
Xé tan bạo lực dưới muôn hình
Từ đây nước Việt, Dân làm Chủ
Ôi nhạc nào say khúc tái sinh!
(Vũ Hoàng Chương, Hoa Đăng, 1959)
Và ông Tuấn cũng chỉ ra câu thơ bị xuyên tạc bên trên chỉ là một câu (với cố ý) của ông Trần Bạch Đằng , một nhà văn kiêm cán bộ tuyên giáo, trong một cuốn tiểu thuyết hư cấu của ông này.
Trình độ và tâm hồn thưởng ngoạn thơ của ông nhà văn người Bắc này tôi không bàn tới (ông ta là một nhà văn không phải là một nhà thơ). Khó ai từng đọc và cảm thơ của họ Vũ mà lại nghĩ những câu như “Lưỡi lê no máu rửa Tây Hồ“ là của thi sĩ. Nhưng trích dẫn một bài thơ, dè bỉu mà không rõ xuất xứ, không tìm hiểu, gây ảnh hưởng tai hại đến thành danh người khác là điều chúng ta có thể và phải tránh. Vâng, tất cả chúng ta.
Ghi chú thêm: Ngoài Vũ Hoàng Chương được đề cử Giải Nobel Văn Chương năm 1972, còn có nhà văn Hồ Hữu Tường được Đông Hồ đề cử năm 1969. Đông Hồ là một thi sĩ nổi tiếng từ thập niên 1920 cũng là giáo sư trường đại học Văn Khoa lúc đó, nhiều người biết và nể trọng, trong và ngoài nước.
Vũ Hoàng Chương và Hồ Hữu Tường có gì giống nhau không? Có, về hoàn cảnh khi qua đời. Cả hai đều mất không bao lâu sau khi rời trại giam của chế độ. Vũ Hoàng Chương mất năm 1976, 5 ngày sau khi rời khám Chí Hoà. Hồ Hữu Tường thì mất năm 1980, khi cách nhà khoảng trăm trước, trên một xe tải từ trại giam Hàm Tân về nhà riêng ở Sài Gòn.
Mặc Lý
