5 ĐIỀU ĐANG XẢY RA TRONG NGÀY
19/2/2021
Hơn 60 triệu người vẫn đang được nhắc nhở về thời tiết mùa đông. Có lẽ hôm nay trời sẽ lạnh trở lại, mặc dù một số người vẫn mong đợi mọi thứ sẽ ấm lên vào cuối tuần này hay tuần sau. Dưới đây là những điều bạn cần biết khác về những điều đang xảy ra trong ngày
Bài của Harmeet Kaur viết – từ CNN
1. Texas
Hầu hết dân Texas đã có điện trở lại, sau một tuần kinh hoàng với nhiệt độ băng giá và những cơn bão mùa đông. Nhưng hiện nay tiểu bang đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mới: gần một nửa số cư dân tiểu bang đang phải đun sôi nước trước khi dùng do nguồn cung cấp nước quá thấp và có thể không an toàn. Một số dân chúng đang phải giải quyết các vụ vỡ đường ống nước và nhà bị ngập lụt, trong khi những người khác đang vật lộn để tìm thức ăn. Ngộ độc carbon monoxide đang tăng đột ngột (do việc đốt những thứ có sẵn để sưởi trong điều kiện thán khí*). Thêm vào đó, một số người Texas phải đối mặt với một đợt nhiệt độ xuống thấp kỷ lục khác từ đêm nay đến sáng mai. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Ted Cruz đang bị lên án sau khi bay đi nghỉ đông ở Cancun trong khi công chúng do ông ta đại diện đang phải đối đầu với nhiều vấn đề vô cùng khó khăn. Ông ta đã gọi việc làm đó là một sai lầm.
2. Iran
Chính quyền Biden cho biết Mỹ sẵn sàng ngồi lại đàm phán với Tehran và các bên ký kết thỏa thuận hạt nhân Iran. Đó là một việc làm quan trọng hầu giải quyết sự bế tắc giữa hai nước, vì hiện giờ cả hai bên đều chưa thực hiện bất kỳ bước tiến thực sự nào để cứu vãn thỏa thuận (mà Mỹ đã từ bỏ dưới thời chính quyền Trump). Từ trước đến nay, cả hai bên đều đợi bên kia phải hành động trước. Đó là một trong các nỗ lực hành động trước mà chính phủ Biden đã công bố hôm thứ Năm để khởi động chính sách ngoại giao. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu Iran có chấp nhận hay không và một cuộc họp vẫn chưa được lên lịch.
3. Virus corona
Các Thống đốc của một số bang lớn nhất của Hoa Kỳ CA, NY, FL đang phải đối mặt với những chỉ trích dữ dội về sự lãnh đạo của họ trong đại dịch Covid-19. Thống đốc California Gavin Newsom đang gặp rắc rối vì đã có lệnh hạn chế ở nhà mà một số người cho rằng nó đã làm tê liệt nền kinh tế, ngay cả khi ông ta có mặt ở một bữa tiệc trong một nhà hàng sang trọng. Thống đốc New York Andrew Cuomo thì bị rắc rối vì cách ông xử lý các ca tử vong trong viện dưỡng lão. Và Thống đốc bang Florida Ron DeSantis đang phải đối mặt với cáo buộc thiên vị chính trị sau khi một địa điểm tiêm chủng được thành lập để phục vụ những người sống trong các khu vực giàu có. Cùng lúc đó, hơn 1.500 trường hợp nhiễm các biến thể khác của Covid đã được báo cáo ở Mỹ khi các nỗ lực vắc xin gặp phải sự chậm trễ do thời tiết. Điều đó có nghĩa là mọi người sẽ phải làm việc “gấp đôi” để việc tiêm chủng trở lại đúng như dự định, Tiến sĩ Anthony Fauci nói.
4. NASA
Perseverance, hay tên ngắn là Percy, máy thám hiểm tân tiến nhất của NASA từ đó đến giờ, đã hạ cánh hoàn hảo xuống sao Hỏa sau hành trình một tháng dài 292,5 triệu dặm từ Trái đất. Percy đã gửi lại những hình ảnh đầu tiên của mình ngay sau khi chạm xuống, cho thấy bóng của nó trên bề mặt của địa điểm hạ cánh. Percy sẽ khám phá miệng núi lửa Jezero, địa điểm của một hồ nước cổ xưa tồn tại 3,9 tỷ năm trước, và tìm kiếm các vi sinh vật trong đá và đất ở đó. Sứ mệnh mang tính lịch sử và cuối cùng có thể mang lại câu trả lời cho câu hỏi lâu nay: Đã bao giờ có sự sống trên sao Hỏa không?
5. Bạo loạn Capitol
Cục Cảnh sát cho biết 6 sĩ quan Cảnh sát Thủ đô đã bị đình chỉ lương, và 29 người khác đang bị điều tra vì các việc làm của họ trong vụ bạo loạn ngày 6/1. Thông báo được đưa ra trong thời điểm đang có sự hỗn loạn trong lực lượng này, khi các sĩ quan trong ngành tiếp tục đương đầu với những sự kiện dẫn đến cái chết của một trong những đồng nghiệp của mình. Các thành viên của Cảnh sát Thủ đô đã đưa ra một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với các lãnh đạo cao nhất của Cục vào đầu tháng này. Ít nhất bảy sĩ quan ở năm bộ phận khác trên toàn quốc cũng đã bị điều tra nội bộ về sự có mặt của họ ở Washington trong vụ tấn công được đưa ra ánh sáng thông qua mạng xã hội hoặc các phương tiện khác. Và khi những cuộc thăm dò đó được tiếp tục, con số có thể tăng lên.
____________________________________________________

Mất điện tại Texas

Đợt lạnh bất thường, bao phủ lên Texas xẩy ra đầu tuần này. Nhiều nơi trong bang, nhiệt độ xuống đến -7F (tức khoảng -22C). Ngay cả so với New York, vùng phía Đông Bắc Mỹ, đây cũng là lạnh hơn bình thường nhiều, huống chi là trong một tiểu bang quanh năm nắng ấm, rất ít khi có tuyết. Đường xá trơn trượt vì băng và tuyết bao phủ. Nguy hiểm hơn là nhiều nhà không có hệ thống sưởi như các vùng thời tiết lạnh. Người ta xoay sang sử dụng nước nóng, hơi đốt và điện nhiều hơn để sưởi. Và cũng không bất ngờ là cả ba đều ngưng hoạt động trong nhiều vùng. Thời tiết lạnh làm đông ống dẫn nước (các xứ lạnh có đường ống nước chôn dưới mặt đất nên chịu được nhiệt độ thấp hơn) và ống dẫn hơi đốt. Trong ngày thứ ba Feb 16, có lúc hơn 40% nhà ở của bang Texas bị mất điện.
Ở Bắc Mỹ, có năm lưới điện (power grid hay interconnection): lưới điện miền Tây (bao gồm miền Tây Canada), lưới điện miền Đông (bao gồm miền Đông Canada trừ Quebec), lưới điện bang Texas, lưới điện bang Alaska và lưới điện tỉnh Quebec, Canada.
Một lưới điện gồm hệ thống nhiều nhà máy phát điện, hệ thống trạm biến thế (tăng hay giảm thế), hệ thống dây dẫn cao thế và hệ thống dây phân phối vào nơi tiêu thụ. Bang Alaska vì địa dư riêng biệt có lưới điện riêng. Tỉnh Quebec của Canada với hệ thống thủy điện rất lớn cũng có lưới điện riêng. Quebec dùng chính hệ thống thủy điển để dự trữ điện khi không dùng tới. Bang Texas là bang sản xuất nhiên liệu hóa thạch (fossil fuel) lớn nhất Mỹ cũng có lưới điện riêng. Điện từ nhà máy sản xuất này có thể tung lên lưới điện (hoặc lưới điện khu vực khác nếu có dây dẫn).
Vài con số:
– Năm 2018, 83% điện sản xuất từ Canada là từ nguồn không gây khí thải tạo Hiệu Ứng Nhà Kính (GHG emitting sources) như thủy điện, điện nguyên tử, điện mặt trời, điện gió… 18% từ nhiên liệu hóa thạch. 8% điện sản xuất ở Canada bán sang Mỹ.
– Năm 2019, ở Mỹ, con số này (nguồn điện không tạo GHG) là 37.4%. Điện sản xuất từ hơi đốt (38.4%), than (23%), nguyên tử (19.6%), gió (7.1%), thủy điện (7%), mặt trời (1.7%), sinh hóa (1.4%), địa nhiệt (0.4%).
– Năm 2019 ở Texas, con số này (nguồn điện không tạo GHG) là 36%. Điện sản xuất từ hơi đốt (46%), than (18%), nguyên tử (11%), gió (23%), các nguồn khác (2%).
Cho tới nay, lưới điện Texas chỉ hướng về sản xuất đủ điện dùng khi nhu cầu cao nhất. Mùa hè khi thời tiết nóng và các máy điều hòa (air conditioner) hoạt động thường là thời điểm sử dụng điện nhiều nhất. Mùa đông, mức điện sử dụng không cao. Lưới điện không dự trù cho thời tiết cực kỳ lạnh như trong cơn bão tuyết vừa qua.
Khi cơn bão mùa đông bất thường đổ ập xuống một bang không chuẩn bị khi thời tiết lạnh như vậy, nhiều tuộc bin gió (wind turbines) ngừng quay, nhiều nhà máy sản xuất điện chạy bằng hơi đốt hay than đá cũng ngừng hoạt động, dây dẫn điện cao thế cũng hư hại vì băng tuyết làm đứt dây hay gãy trụ, nhu cầu điện lại tăng vọt thì lưới điện bị lủng (broken power grid), gây cảnh mất điện nhiều giờ thậm chí nhiều ngày tại một khu vực rộng lớn của Texas, như đã nói bên trên.
Một số truyền thông và dân cử bảo thủ lập tức nhảy sang chĩa mùi dùi vào đảng Dân Chủ, cho rằng mất điện là do đảng dân Chủ cổ võ năng lượng sạch. Sean Hannity của Fox News đổ tội cho tuộc bin gió, bảo đường hướng của Texas bây giờ nên là dùng nhiên liệu hóa thạch. Tucker Carlson của Fox News cũng chỉ ngón tay đổ tội cho gió. Nhiều người tin họ vì chỉ thấy tuộc bin gió ngừng quay mà không thấy các nhà máy sản xuất điện khác và biết về các nguồn năng lượng của Texas. Tìm hiểu vụ mất điện thì chỉ 13% năng lượng thiếu hụt là từ gió. Chính thống đốc Greg Abbott phải lên tiếng là các nhà máy sản xuất điện dùng than và hơi đốt cũng ngừng hoạt động vì bị đóng băng.
Vậy thì làm gì? Texas có thể xem xét một hay nhiều cách đối phó:
– Đổ tội cho nhà máy điện gió? Quay về năng lương hóa thạch? Coi như Hâm nóng Toàn cầu (global warming) là không có như vài truyền thông cánh hữu? Tiếc là 97% khoa học gia làm việc về khoa học trái đất không đồng ý với xu hướng đi ngược thế giới này. Và nếu hiện nay Texas không có điện gió mà chỉ có nhà máy điện dùng hơi đốt và than thì vẫn bị lủng lưới điện, có khi còn nặng nề hơn.
– Nối nhiều hơn với lưới điện khác: California khi cần có thể mua tới 50% điện tiêu thụ từ lưới điện miền Đông hay lưới điện khác. Texas chỉ có thể mua chưa tới 10%. Khi nhu cầu cao đột ngột thì gặp vấn đề giả cả.
– Cải tiến lại smart meter để khuyến khích người tiêu thụ giảm điện tiêu thụ.
– Đầu tư vào cách dự trữ điện với quy mô lớn.
– Cải tiến lại mọi khâu trong lưới điện để thích ứng với khí hậu ngày càng khắc nghiệt. Nhiều nước với thời tiết khắc nghiệt hơn có thể có làm được thì Texas dĩ nhiên cũng làm được. Chí phí cần để ý đến. Khi hoạch định, người ta phải tính toàn mọi tình huống (scenario), xác suất cho tình huống xảy ra (occurrence rate) và lợi/hại, tốn kém của mỗi biện pháp thi hành và chọn biện pháp tối ưu. Có thế thay từng phần theo thời gian.
Những thay đổi thời tiết cũng như dịch bệnh sẽ xẩy ra thường xuyên hơn. Chúng ta phải có biện pháp đối phó hơn là làm đà điểu vùi đầu xuống cát.
Liêm
(02/2021)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here