Vài suy nghi về đại dịch (bài 13)

 

NƯỚC MỸ ĐỐI PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH

 

 

. Mai Liêm

 

Với một bệnh gây chết người, số người chết bằng số người mang bệnh (factor N) * tử suất (factor M).

 

Muốn làm giảm thiểu số người chết thì có hai cách thường được áp dụng đồng thời: làm giảm số người mang bệnh (thừa số N) và làm giảm tử suất (thừa số M).

 

Trong bài này ta sẽ xét sự đối phó cơn đại dịch của chính phủ liên bang Mỹ.

 

 

Ý kiến giới chuyên môn về y tế:

 

Với bệnh truyền nhiễm, ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn lây lan, nghĩa là làm giảm số người mang bệnh. Trong White House Coronavirus Task Force (Đội Đặc Nhiệm Đối Phó con Vi Trùng Mới của Bạch Ốc) có năm nhà chuyên viên y tế:

 

– Bác sĩ A. Fauci: giám đốc NIAID (Viện Nghiên Cứu Quốc Gia về Dị Ứng và Bệnh Truyền Nhiễm). Ồng là một trong những chuyên gia hàng đầu của nước Mỹ và thế giới về các bệnh truyền nhiễm. Có trên 500 bài nghiên cứu trên các tạp chí y khoa quan trọng của thế giới.

– Bác sĩ Deborah Birx: từng là điều hợp viên của Mỹ khi đối phó AIDS trên toàn thế giới.

– Bác sĩ Peter Marks: giám đốc Trung tâm Lượng Định và Nghiên Cứu Sản Phẩm Sinh Hóa.

– Bác sĩ Stephen Hahn: Ủy Viên về Thực Phẩm và Thuốc Men.

– Bác sĩ Robert Redfield: giám đốc CDC (Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh).

 

Con vi trùng (novel) coronavirus mới mẻ này, các giới chức y tế vừa đối phó với nó vừa học hỏi.

Để chống lây lan (giảm thừa số N) đầu tiên họ đưa ra những biện pháp: vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc, giãn cách xã hội,.. Khẩu trang cho đại chúng mới đầu không được đưa ra, cho là thiếu hiệu quả, một phần có lẽ vì sự thiếu hụt khẩu trang ngay đối với nhân viên y tế và cả vì không có thói quen mang khẩu trang của dân chúng Tây phương. Tuy nhiên đến tháng 4.2020 thì các giới chức y tế Mỹ chính thức khuyến cáo dân chúng nên mang khẩu trang như một phương cách cần thiết để giảm thiểu lây lan.

 

Để điều trị (giảm thừa số M), trên thế giới cũng như tại Mỹ, với trên 17 triệu người nhiễm bệnh cho đến nay, chưa có một thuốc men nào có hiệu quả giảm thiểu tử suất được tới 50% khoan nói tới chữa hoàn toàn. Một số thuốc chính yếu là chữa triệu chứng, tăng cường sức đề kháng của cơ thế hay làm người bệnh hồi phục nhanh hơn. Hầu hết các thuốc dùng đều có những phản ứng phụ (side effects) hoặc chỉ dùng cho một số bệnh nhân có những triệu chứng nào đó thôi. Thí dụ Remdisivir dùng cho bệnh nhân viêm phối nặng thì có thể rút ngắn thời gian hồi phục. Hydrochloroquine (HCQ) được cho là có nhiều phản ứng phụ nguy hiểm, sau một thời gian thí nghiệm như là biện pháp cuối cùng (last resort) thì nay CDC cho biết là không có hiệu quả trong việc điều trị.

 

Ngay cả dù khi có một thuốc thánh có thể chữa được 50% bệnh nhân COVID-19, nếu số người bị nhiễm tăng gấp 10 lần (vì không được kiểm soát được lây lan) thì số người chết vẫn tăng gấp 5 lần. Đây là lý do việc kiểm soát lây lan là cực kỳ quan trọng trong việc đối phó với bệnh truyền nhiễm.

 

Ý kiến giới không chuyên môn về y tế:

 

Ngược lại, TT Trump, thoạt đầu thì coi nhẹ đại dịch, coi đó là sự thổi phồng, tin bịa đặt của đảng Dân Chủ đối lập. Khi đã hiểu ra con vi trùng là có thật, cơn dịch là có thật, thì ông ta lại coi nhẹ sự lây lan. Khi một số thống đốc tiểu bang áp dụng những biện pháp chống lây lan bằng cách đóng cửa cơ sở thương mại, giãn cách xã hội, tăng cường thử nghiệm thì ông lại cổ võ những người ủng hộ ông chống đối các biện pháp này.

 

TT Trump, một người không có kiến thức y khoa, đề nghị thuốc chữa COVID-19, bằng Hydrochloroquine (HCQ), sau đó bằng thuốc tẩy rửa.

 

Vụ cổ võ cho HCQ như thuốc chữa con vi trùng coronavirusa này tuần trước được một nhóm bác sĩ với danh xưng America’s FrontLine Doctors (Nhóm Bác Sĩ Tuyến Đầu Nước Mỹ), cho là thuốc này trị hoàn toàn COVID-19, dân chúng không cần đeo khẩu trang và không có gì để sợ đại dịch.

 

Nhóm Bác sĩ tuyến đầu của nước Mỹ là ai? Họ có khoảng 10 người, được một số chính trị gia bảo thủ (Tea Party Patriots, Save Our Country Coalition,) hậu thuẩn.

 

– Bác sĩ Simone Gold, trưởng nhóm, bác sĩ cấp cứu, không rõ chuyên ngành, tự cho mình là a “doctor, lawyer, writer, mom,” thường viết bài trên Fox News.

– Bác sĩ Stella Immanuel, nhi khoa kiêm mục sư. Bà này tự nhận đã chữa 350 bệnh nhân nhiễm COVID-19, không ai chết nhưng không công bố các dữ liệu liên hệ.

– Bác sĩ James Torado: nhãn khoa, không còn hành nghề, đồng sáng lập viên quỹ đầu tư Blockchain Capital.

– Bác sĩ Bob Hamilton: nhi khoa, sáng lập một công ty bán các sản phẩm cho trẻ em.

– Bác sĩ Dan Erickson, chủ một bệnh viện nhỏ Accelerated Urgent care ở Bakesfield, từng tuyên bố nhiều điều về COVID-19 bị các tổ chức chuyên môn cho là thiếu căn cứ.

– Bác sĩ Richard Urso: nhãn khoa.

– Bác sĩ Joseph Ladapo, chuyên về tim mạch…

 

Về COVID-19, so với giới chức y tế của White House Coronavirua Task Force, họ là giới không chuyên môn (tôi gọi là para-expert).

 

Sau một cuộc hội thảo trong nhóm tại Washington DC, họ có buổi họp báo trước tiền đình Quốc Hội Mỹ, ghi lại với trên Youtube. Họ cho rằng dân chúng Mỹ không cần lo sợ gì vì HCQ là thuốc sẽ chữa hết bệnh COVID-19. TT Trump đăng tải lại việc này. Sau đó các mạng xã hội mang xuống, với lý do tin tức sai lạc. Nhiều người ủng hộ lại cho đó là đó là xâm phạm Tu Chính Án thứ nhất, xâm phạm tự do ngôn luận, âm mưu của phe đối lập phá nước Mỹ khi che giấu thuốc trị COVID-19.

 

Một điều rất kỳ dị là đa số người Mỹ thường tự hào nước Mỹ là nước có nền khoa học tiên tiến nhất, nay vì ủng hộ Trump, họ lại tin Trump hơn tin các nhà khoa học trong việc chữa bệnh!

 

Nhà khoa học dĩ nhiên có thể sai, không phải lúc nào cũng đúng, nhưng trường hợp này ta nên tin ai?

 

Nói chung, TT Trump đối phó với mọi việc trong nhiệm kỳ của ông thường bằng giải pháp ngắn hạn, bất kể tác hại thế nào đến tương lai nước Mỹ. Những giải pháp này thường hướng tới việc gia tăng triển vọng tái đắc cử của ông. Tuy nhiên, đây là chuyện dài nhiều tập, sẽ được bàn thêm trong các bài khác.

 

Liêm
(02/08/2020)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here