. Phạm Thanh Giao

 

Khi các trường hợp được xác nhận của Covid-19 tiếp tục gia tăng trên toàn cầu, siêu vi trùng này đã ảnh hưởng đến tất cả mọi khía cạnh của cuộc sống, từ nền kinh tế đến công ăn việc làm, từ học vấn đến chợ búa, từ những sinh hoạt tôn giáo đến ngay cả Thế Vận Hội,… vân vân.

Các chuyên gia cho biết đã có nhiều bằng chứng cho thấy Covid-19 có thể lây truyền qua vết cắt, vết thương hoặc vết phỏng phồng dộp. Vi trùng Covid-19 thường xâm nhập vào cơ thể qua mũi, mũi hoặc miệng, chủ yếu truyền qua các giọt nước miếng và đờm rãi. Từ đó, nó lây nhiễm vào đường hô hấp của nạn nhân bằng cách đeo vào các tế bào, hủy hoại khả năng làm việc và sau đó tiếp tục lây lan mau lẹ đến các tế bào khác.

Tòa báo USA Today đã cắt cử một nhóm phóng viên, thu gom các câu hỏi của độc giả, sau đó gởi đến các chuyên gia y tế, các bác sĩ chuyên môn trong khoa dịch tễ học để có câu trả lời chính xác. Đây là những câu hỏi được người dân lo lắng hỏi đến nhiều nhất:

 

CÂU HỎI:

1- Khẩu trang có thể khử trùng được bằng lò vi ba không?

Không, lò vi ba không có khả năng diệt được vi trùng. Lò vi ba lại còn nguy hiểm nếu có kim loại được may vào khẩu trang. Ngoài ra, tránh sử dụng thuốc tẩy, cồn hoặc chất tẩy rửa gia dụng để khử trùng khẩu trang vì nguy hiểm khi hít phải các hóa chất này có thể gây nhiều tai hại. Cách duy nhất để khử trùng khẩu trang làm bằng vải tự chế là giặt chúng bằng xà bông hay bột giặt. Các chuyên gia cho biết nên giặt mặt nạ sau mỗi lần sử dụng để giữ độ an toàn vì nhiều loại siêu vi trùng trong đó có vi trùng Covid-19 có thể sống sót ở đó một thời gian đến 7 ngày. Riêng loại khẩu trang phẫu thuật (Surgical Masks) thì chỉ dùng duy nhất một lần và phải liệng bỏ vì không thể rửa sạch.

2- Nghe đồn, nhiều nơi trên thế giới đang có một làn sóng thứ hai về dịch bệnh Covid-19 tái xuất hiện. Chính phủ Hoa Kỳ có thể làm gì để ngăn chặn người dân nhiễm Covid-19 lần thứ hai?

Rất có khả năng sẽ có một làn sóng thứ 2 về dịch bệnh Covid-19 nếu chính quyền Hoa Kỳ gỡ bỏ việc cách ly và cô lập quá sớm, trước khi phần lớn dân số mà cơ thể họ đã tạo ra được kháng thể miễn dịch với căn bệnh này. Nói chung, không ít người lầm lẫn và hiểu sai rằng nếu bạn kiểm soát được dịch bệnh một lần, thì bạn đã thực hiện xong việc tiêu diệt nó. Chỉ có 2 cách mà mọi người có thể trở nên miễn dịch là cơ thể tạo được kháng thể để khỏi bị nhiễm trùng và chích ngừa với vắc xin. Tuy vậy, có thể phải mất một năm nữa hay hơn để tìm ra, chế tạo và phân phối. Thế nhưng, nhiều chuyên gia Dịch tễ học nghĩ rằng, kết quả thử nghiệm ở Hoa Kỳ hiện nay vẫn còn quá xa để biết chắc chắn siêu vi trùng Covid-19 lây lan như thế nào và những ai có khả năng miễn dịch.

3- Chỉ cần đeo khẩu trang là đủ hay cần phải đeo bao tay nữa?

Bao tay cung cấp thêm một lớp bảo vệ chống nhiễm cho người dùng, thế nhưng không cần thiết phải đeo chúng nếu bạn thực hành vệ sinh tốt qua việc rửa tay bằng xà bông trong ít là 20 giây và không chạm vào bất kỳ nơi nào trên mặt của mình. Cơ quan CDC khuyên những người chăm sóc bệnh nhân Covid-19 nên đeo bao tay loại dùng một lần khi đụng chạm vào các vật dụng cá nhân của bệnh nhân. Rửa tay ngay sau khi tháo bao tay và phải bỏ chúng nơi đã được quy định. Quá trình này nên được lập lại sau mỗi công việc hàng ngày.

4- Tôi có nên lau sạch mọi sản phẩm tôi mua từ chợ, từ siêu thị hay từ tiệm tạp hóa bằng khăn lau Clorox hoặc khăn lau ngâm trong thuốc tẩy không?

Không. Không nên sử dụng rượu hoặc thuốc tẩy để khử trùng hàng tạp hóa của bạn, vì nó có thể gây hại cho bạn nếu chẳng may nuốt phải. Trên thực tế, các chuyên gia nói rằng không cần thiết phải khử trùng hàng tạp hóa của bạn, ngay cả với khăn lau Clorox. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyên bạn nên rửa tay sau khi xếp hàng hóa vào tủ, trước khi rửa trái cây, và đừng quên lau rửa các khu vực có bề mặt cảm ứng cao và lẽ dĩ nhiên là, trước khi chuẩn bị một bữa ăn. Và cũng giống như trước khi dịch bệnh bùng phát, Cơ Quan CDC luôn khuyến cáo nên rửa trái cây và rau quả bằng nước lả trước khi tiêu thụ. Các chuyên gia đề nghị không sử dụng xà bông trên thực phẩm vì có nguy cơ rửa không sạch và ăn vào có thể gây đau dạ dày.

5- Làm thế nào chúng ta biết chắc chắn được là Covid-19 này đã bị tiêu diệt?

Tiến sĩ Anthony Fauci, giám đốc Viện Dị Ứng và Bệnh Truyền Nhiễm của Hoa Kỳ cho biết hôm Thứ Hai vừa qua rằng, có một số dấu hiệu tích cực ở những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong dịch Covid-19 ở Hoa Kỳ cho thấy các chiến lược nhằm giảm thiểu sự lây lan và việc cách ly cô lập đang có kết quả. Tuy nhiên, ông Fauci và các chuyên gia khác cảnh báo rằng Hoa Kỳ vẫn còn lâu mới có thể tuyên bố chiến thắng và phải hết sức cố gắng làm tốt hơn để nâng cấp trong vài tuần tới, nhờ đó mới thấy được các con số có nằm dưới dự đoán của mô hình hay không. Một cuộc nghiên cứu khác của trường Đại Học Washington, được công bố vào cuối tháng 3 và mới được cập nhật, dự đoán số nạn nhân tử vong ở Mỹ có thể sẽ lên cao ở đỉnh điểm vào khoảng 3,200 (ba ngàn hai trăm) người mỗi ngày vào trung tuần tháng 4 này với tổng số khoảng 82 ngàn ca tử vong liên quan đến COVID-19 ở Mỹ vào cuối mùa hè này. Tuy nhiên, các con số dự báo của cuộc nghiên cứu này thấp hơn so với các dự án khác vì nó dựa trên giả định toàn nước Mỹ sẽ cách ly và cô lập tương tự như dự án cách ly và cô lập hoàn toàn đã được thực hiện ở Trung Quốc trước đây.

6- Nếu bạn nghĩ rằng bạn đã nhiễm Covid-19 nhưng đã chưa được xét nghiệm. Vậy thì bạn có nên đi xét nghiệm bây giờ để xem bạn có kháng thể ngõ hầu có thể hiến huyết tương không?

Có, rất nên, tuy nhiên điều đó chưa có sẵn rộng rãi và không phải ai cũng đủ điều kiện. Đúng là cả thế giới đang có những cuộc thử nghiệm kháng thể để có thể xác định và thu thập kết quả những người đã bị nhiễm dịch và đã tự hồi phục từ Covid-19. Các xét nghiệm này có thể cho bác sĩ biết người nào có thể miễn dịch với Covid-19, nhờ đó có thể giúp các nhà nghiên cứu tìm ra có bao nhiêu người không có triệu chứng mặc dù có nhiễm dịch. Các xét nghiệm cũng rất quan trọng đối với việc sản xuất vắc-xin trong việc chứng minh khả năng đề kháng do vắc-xin hoạt động. Hàng chục tổ chức trên toàn quốc cũng đang tham gia Dự Án Thu Thập Huyết Tương từ những người đã bị nhiễm Covid-19 và đã hồi phục tự nhiên trong khoảng thời gian ba tuần trước đây nhằm có thể hiến huyết tương chứa kháng thể này cho những người hiện đang bị bệnh. Nếu bạn đã kiểm tra dương tính và hồi phục hoàn toàn, bạn có thể đăng ký trên trang web của Dự Án Plasma để xem bạn có đủ điều kiện không và liệu có chương trình hiến huyết tương nào gần bạn không.

7- Vậy sau 14 ngày xuất hiện triệu chứng, làm sao tôi biết mình không còn nhiễm virus nữa?

Nếu bạn đã xét nghiệm dương tính với Covid-19 và đã tự cách ly cô lập, có hai cách để xác định xem bạn có thể chấm dứt việc cách ly cô lập đó hay không, theo cơ quan CDC thì điều đó phụ thuộc vài điều kiện.

– Thứ nhất, nếu bạn chưa tái thử nghiệm để xác định xem bạn có còn khả năng truyền nhiễm hay không,

– Thứ hai, bạn đã không bị sốt ít nhất 72 giờ mà không sử dụng bất kỳ loại thuốc làm giảm sốt nào. Nhất là các triệu chứng như đã hết ho và không còn khó thở nữa.

– Thứ ba, ít nhất bảy ngày đã trôi qua kể từ khi các triệu chứng của bạn xuất hiện lần đầu tiên.

Còn nếu bạn đã được kiểm tra để xác định bạn có còn khả năng truyền nhiễm hay không, thì bạn có thể rời khỏi nhà sau khi ba điều này đã xảy ra:

– Bạn không còn bị sốt nữa mà không sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm sốt nào.

– Các triệu chứng như đã hết ho và không còn khó thở nữa.
– Và quan trọng hơn cả là bạn đã nhận được hai lần thử nghiệm âm tính liên tiếp, cách nhau 24 giờ. Bác sĩ của bạn sẽ làm theo hướng dẫn của cơ quan CDC.

8- Tia cực tím UV từ mặt trời có thể tiêu diệt được Covid-19 hay không?

Các chuyên gia đã khuyên không nên sử dụng ánh sáng tia cực tím UV cô đọng để ngăn ngừa hoặc điều trị Covid-19 cũng như không khuyên bạn nên đi dưới ánh sáng mặt trời để tiêu diệt Covid-19. Các mức độ cô đọng của tia UV cao hơn rất nhiều so với những gì được tìm thấy trong ánh sáng mặt trời mới có thể tiêu diệt virus. Các chuyên gia lưu ý là mức độ có thể tiêu diệt virus có thể gây hại cho da người và nên tránh. Cả 2 phương pháp ánh sáng mặt trời hay tia cực tím đều KHÔNG được liệt kê như một biện pháp phòng ngừa trên các trang mạng của Tổ Chức Y Tế Thế Giới hoặc Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh của Hoa Kỳ.

9- Mèo nuôi trong nhà có thể truyền siêu vi trùng Covid-19 sang cho người được không?

Vẫn còn quá nhiều điều chưa biết về virus để đưa ra câu trả lời kết luận. Cơ quan CDC cho biết, không có bằng chứng nào cho thấy mèo nuôi có thể truyền Covid-19 sang cho người. Tuy nhiên, cơ quan này nói rằng, nó luôn luôn là một lối sống tốt để thực hành các thói quen lành mạnh xung quanh vật nuôi và các động vật khác. Điều này là do các bác sĩ lo ngại rằng virus có thể sống trên mèo nuôi và một số loài vật nuôi, giống như bất kỳ bề mặt nào khác và có khả năng lây nhiễm cho những người khỏe mạnh. Tuy nhiên, sau khi một con cọp tại sở thú Bronx đã thử nghiệm dương tính với Covid-19 vào cuối tuần qua, các chuyên gia thú y cho biết, cần phải có thêm nghiên cứu để hiểu mối đe dọa của các loại thú nuôi lây nhiễm cho chủ của nó, ngay cả khi tỷ lệ có vẻ thấp.

10- Một khi nạn nhân của Covid-19 phải nhờ máy thở trợ lực, thì tỷ lệ sống sót là bao nhiêu phần trăm? Một bệnh nhân trung bình cần đến máy trợ thở bao lâu? Bao nhiêu phần trăm tử vong của bệnh nhân đã lệ thuộc vào máy trợ thở?

Dữ liệu về điều này vẫn còn đang tiếp tục được thu thập, nhưng một số ít các nghiên cứu nhỏ cho thấy triển vọng khá xấu cho bệnh nhân Covid-19 một khi đã phải cần đến máy trợ thở. Hầu hết các bệnh nhân trong những cuộc nghiên cứu đã dành trung bình 10 ngày cho máy trợ thở. Dữ liệu bệnh nhân được ghi lại bởi các bác sĩ ở Anh Quốc và một nghiên cứu của các nhà nghiên cứu ở Trung Quốc được công bố trên tạp chí y khoa Lancet đều cho thấy tỷ lệ tử vong rất cao đối với các bệnh nhân Covid-19 bị bệnh nặng đến mức họ phải cần đến máy trợ thở.

11- Những bệnh nhân có tiền bệnh từ trước và đã nhiễm dịch Covid-19 tỷ lệ sống sót ra sao?

Mặc dù tỷ lệ tử vong do COVID-19 cao hơn ở những người lớn tuổi hoặc những người có tiền bệnh từ trước, tuy nhiên vẫn có hàng ngàn người sống sót và bình phục. Dữ liệu từ cơ quan CDC được công bố vào hôm thứ ba vừa qua cho thấy, tính đến ngày 28 tháng 3, Hoa Kỳ đã báo cáo có 2692 bệnh nhân có một hoặc nhiều tiền bệnh tiềm ẩn, nhưng chỉ có 173 người chết (6.43%). Dữ liệu hạn chế này cho thấy rằng hàng ngàn người có một hoặc nhiều tình trạng sức khỏe tiềm ẩn đã không chết. Hơn nữa, một nghiên cứu vào tháng 2 của WHO với hơn 70 ngàn bệnh nhân nhiễm Covid-19 ở Trung Quốc cho thấy những người mắc bệnh từ trước có tỷ lệ tử vong cao hơn so với những người không có tiền bệnh, nhưng vẫn có nhiều người có tiền bệnh đã sống sót và bình phục.

12- Virus có thể được truyền qua thư không?

Cơ hội truyền bệnh qua thư là rất thấp. “Virus có thể rơi xuống bề mặt và tồn tại trên một số bề mặt tới 72 giờ, nhưng phải có điều kiện khá tốt để điều đó xảy ra. Vì vậy, khả năng truyền bệnh qua thư sẽ rất nhỏ, thậm chí không có biện pháp nào phòng ngừa vì không cần thiết”. Cơ quan CDC cho biết khả năng truyền nhiễm của Covid-19 là rất thấp từ các sản phẩm hoặc bao bì được vận chuyển trong một vài ngày hoặc vài tuần, vì khả năng sống sót của các vi trùng này trên bề mặt rất kém./.

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here